Een kerkelijke gemeenschap zou een plek van geborgenheid moeten zijn. Een veilige haven, voor iedereen. Toch laat de geschiedenis een ander beeld zien. Veel te lang bleef misbruik onbespreekbaar, en vonden slachtoffers geen gehoor. Pas in de afgelopen decennia ontstond voorzichtig ruimte voor gesprek, erkenning en verandering.
Angst vormt één van de voornaamste belemmeringen is om open te zijn. We lopen immers liever weg van angst, of van datgene wat ons angst bezorgt, wat het ook is. Trouwens: je openstellen kan op zich al een bron van angst zijn. Want wie weet wat er op je afkomt, als je je openstelt.
Openheid is een bewuste keus; misschien wel de belangrijkste in een mensenleven. In de vertrouwde omgeving van de wereld om je heen lijkt openheid bijna vanzelf te gaan. Tenminste, als je bereid bent anderen te leren kennen, naar anderen te luisteren, en met anderen van gedachten te wisselen.
Zacheüs ging niet naar de synagoge om Jezus te zien en horen, maar hij verstopte zich in een vijgenboom langs de route. Hier klinkt een echo van het verhaal van Adam en Eva die zich, toen ze zich hadden laten verleiden, verstopten voor God en zich bedekten met vijgenbladeren. Maar die schaamte die je voelt als je God of Jezus of jezelf naakt onder ogen komt, zonder bedekking of mooie praatjes, gewoon zoals je bent, is niet op te lossen met vijgenbladeren, maar alleen met gezien worden en genade vinden.
Zacheüs, hoofdtollenaar en klein van stuk, klom in een vijgenboom om Jezus te kunnen zien. In dit verhaal is de vraag: ‘Wie ziet wie?’ Er wordt heel wat gekeken over en weer. De omstanders kijken, Zacheüs kijkt, Jezus kijkt. Iedereen kijkt naar elkaar, en iedereen wil gezien worden. Zien ze de ander ook echt? Of zien ze vooral wat ze willen zien?
