Wat maakt het leven, zelfs op hoge leeftijd en ondanks tegenslag, de moeite waard? In deze column beschrijft Bernd Hirschfeldt een ontmoeting met een oude vrouw, wier dankbaarheid en kleine rituelen hem herinneren aan een Joods verhaal over Bontsje de Zwijger.

Geloof was echt niet altijd leuk. Ook niet in deze contreien. In de achtste eeuw zwierf de Anglicaanse missionaris Winfried Bonifatius hier al rond om de niet-gelovigen te bekeren. Zijn drang liep niet zo goed af: als geloofsmartelaar werd hij bij het Friese Dokkum rond 754 vermoord.

De Nobelprijs voor de Vrede is niet naar Donald Trump gegaan. Jammer voor zijn vriendje Bibi (Benjamin Netanyahu) die het hem zo had gegund. De Vredesprijs voor de Noblesse ging wel naar mevrouw María Corina Machado, een bewonderaarster van mijnheer Trump. Ze heeft deze prijs zelfs aan hem opgedragen. Zelf wordt ze de IJzeren Dame van Venezuela genoemd. Ze vindt staalharde mijnheer Bolsonaro trouwens ook wel leuk.

Nederlanders behoren tot de volken die wereldwijd het minst in contact zijn met de natuur, bleek recent uit onderzoek waar The Guardian over schreef. We zijn daarbij in vertrouwd gezelschap: van de top 10 landen die het laagst scoorden, waren er 8 Westers met een christelijke signatuur. En dat terwijl in het onderzoek juist blijkt dat de mate van religiositeit en spiritualiteit de sterkste voorspeller is van verbondenheid met de natuur. Hoe zit dat?

Als late pelgrim ging Antwerpenaar Joost (54) op pad. Het kon nog net — vlak voor Allerheiligen, de afsluiting van het pelgrimsseizoen. Zo tegen het einde worden de wegen stiller, de herbergen leger. Motregen dwarrelt neer, de lucht is dof als tin. Dat hij juist dit moment koos, was veelzeggend: kort geleden verloor Joost zijn baan. En zoals een oude pelgrimswijsheid zegt: “Als de camino roept, dan moet je gaan.”

Mijn eerste maand op mijn nieuwe werkplek zit erop. Als halftijdse gemeentepredikant/halftijdse stadspredikant in Leuven. Stadspredikant in de zin van pionier: ik mag verkennen voor wie we als protestantse gemeenschap in onze stad iets kunnen betekenen en hoe. Pionieren is nieuw ook voor mijzelf. Ik pionier in het pionieren. Hiervoor was ik voltijds stadspredikant in een organisatie (het Protestants Sociaal Centrum Antwerpen). Die pet heb ik hier niet meer op. Wel die van dominee. En dat in een post-katholiek geseculariseerd land en in een stad waar de universiteit stevig haar stempel op drukt. Hoe doe je dat dan? Hoe stel je je voor, hoe maak je geloofwaardig dat je geen agenda hebt behalve je presentie aanbieden? Want “de kerk”, dat ligt in België gevoelig.

Het is koud en winderig op één van de meest afgelegen plekken van Nederland. Over het strand van Schiermonnikoog lopen vier monniken. Hun pijen wapperen en ze leunen voorover om niet gezandstraald te worden. De documentairemaakster die hen volgt, vroeg ze zojuist of het monnikenleven nog enig nut heeft in de maatschappij.

Mensen zijn kleurrijk en verschillend, en dat kom je met name in het ziekenhuis tegen. Iedereen komt er: van jong tot heel oud, van volkse mensen tot hotemetoten, mensen van verschillende afkomst, cultuur en religie. Vaak vertellen ze over hun leven. En wat blijkt? Treinmachinisten, landbouwers en caissières leiden vaak minstens even interessante levens als je op het eerste gezicht zou denken.

Na een lezing over Laudato si’ stak een man zijn hand op. Halverwege de dertig, schatte ik. “Als je het over ecologie hebt, moeten we het ook weer eens over vasten hebben.” Hij zei het zonder ironie. De veertigdagentijd was voor hem geen folkloristische traditie, maar een oefening in matiging. Veertig dagen nee zeggen tegen tussendoortjes, webshops, social media en andere verleidingen van de consumptiemaatschappij. “Vasten leert je wat echt belangrijk is,” vond hij. “En die oefening hebben we in onze samenleving hard nodig.” Hij is niet de enige. Het afgelopen jaar gaf ik diverse lezingen, en opvallend vaak viel na afloop het woord ‘vasten’. Alsof mensen intuïtief aanvoelen dat de ecologische crisis niet alleen vraagt om nieuwe technologie, maar ook om begrenzing van onze verlangens.